در
سال ۸۵ فقط دو تمبر در ایران چاپ شد كه تیراژ چاپ هر كدام فقط ۴۰۰ هزار
عدد بوده است. تمبرهای چاپ شده در سال ۸۵ یكی خلیج فارس بوده است و دیگری
تمبر جام جهانی ولی در سال ،۸۴ هفت تمبر چاپ شد. البته شركت پست مدعی است
كه كاغذ چاپ تمبر را در سال ۸۴ نداشته اند. بسیاری از كشورها تعداد بسیار
زیادی تمبر در هر سال چاپ می كنند. یكی از كشورهایی كه از چاپ تمبر یادگاری
سود بسیاری كسب می كند و بسیار در بازار بین المللی طرفدار دارد و علاقه
مندان آن بین المللی هستند كشور انگلستان است. از نظر زیبایی هم بهترین و
زیباترین تمبرهای دنیا متعلق به فرانسه، آلمان و آمریكا است. بالاترین
تیراژ چاپ تمبر را هم كشور آمریكا با ۲۰ میلیون از هر موضوع دارا است. این
در حالی است كه در ایران چاپ هر تمبر ۴۰۰ هزار تیراژ دارد. طبق گفته های
دبیر انجمن تمبر ایران: «شروع كننده انجمن آقای آشتیانی بود كه سه سال پیش
فوت شد وی تا سن ۸۱سالگی با علاقه دنبال این كار بود و یك بار می گفت در
یكی از سفرهایش به خارج از كشور پس از اینكه عنوان شده تیراژ تمبر در ایران
۴۰۰ هزار عدد است به وی گفته اند یا آمار ۴۰۰ هزار تمبر منتشر شده درست
نیست یا كشور شما در زمینه چاپ تمبر یك اشكالی دارد. با عقل جور درنمی آید
كه یك كشور با ۶۰ میلیون جمعیت بازار تمبرش در دنیا فقط به ارزش «یك سنت»
(معادل یك صدم دلار آمریكا)، (معادل ۹ تومان پول ایران) باشد.» وی تصریح
كرد: «متوسط قیمت تمبرها در ایران بین ۵ تا ۱۰ تومان است. پیش از انقلاب
تمبرهای ،۶ ۱۴ و ۲۰ ریالی هم داشته ایم حتی پس از انقلاب تمبرهایی چاپ شد
به ارزش ۵ ریال. بعد از آن بیشتر تمبرها ۶۵ تومانی است.»
● بزرگترین آلبوم در دست خاندان سلطنتی
تمبربازان معتقدند داشتن آلبوم تمبر یك حالت تشخص
دارد. بسیاری از كسانی كه آلبوم تمبر دارند در محافل خانوادگی مجموعه خود
را به دوستان و اقوام نشان می دهند و آن را یك بهانه برای بزرگ نمایی بخش
فرهنگی شخصیت خود می دانند. ملكه انگلستان بزرگترین آلبوم تمبر دنیا را
دارد كه از جورج ششم پدربزرگش به ارث برده است.
● اولین تمبر دنیا اولین تمبر ایران
اولین تمبر دنیا در سال ۱۸۴۵ میلادی چاپ شد و در
۱۸۷۵ میلادی یعنی ۳۰ سال بعد از آن اولین تمبر در ایران به چاپ رسید. البته
ایران جزء اولین كشورهای دارنده تمبر است، در واقع ایران بین ۲۰ تا ۲۵
كشوری است كه تمبر چاپ كرده است و جزء كشورهای قدیمی دارنده تمبر است.
تمبرهای اولیه ایران به «شیر و خورشید» معروف است. این تمبرها دستی تولید
شده است و از صنعت چاپ بی بهره بوده است. آلبرت بار تمبر اولیه ایران را در
فرانسه طراحی كرده است. البته به غیر از او شخصی به نام ریستر هم طرح تمبر
ایران را پیشنهاد داده بود كه مورد قبول واقع نشد. چون در طرح ریستر شیر
خوابیده است و شاه خوشش نیامده است. این تمبر در چند قیمت ۱شاهی، ۲ ۴ و ۸
شاهی در چهار رنگ طراحی شده بود. آلبرت بار ۲۰ كلیشه درست كرده بود. نمونه
های این تمبر فقط در دست كلكسیونرها موجود است و موزه ها این تمبرها را در
اختیار ندارند.
به گفته دبیر انجمن تمبر این كلیشه ها به ایران
تحویل داده شده است ولی آلبرت بار از هر كلیشه یك عدد برداشته است. وقتی
تمبرها به ایران می آید در سال ۱۸۶۸ میلادی بین ۶۸ تا ۷۰ اولین تمبرهای شیر
و خورشید ایران چاپ شده و مورد مصرف قرار گرفته است. این تمبرها سری باقری
نامیده می شود. معروف شدن این تمبرها دلیل مشخصی ندارد و معلوم نیست كه
چرا این تمبرها به نام باقری معروف شده است.
رنگ های این تمبرها به دلیل دستی بودن آنها بسیار
با یكدیگر متفاوت است مثلاً یك شاهی در رنگ بنفش طراحی شده كه چند بنفش
مختلف است و یكی از دلایل جذابیت كلكسیون شیر و خورشید همین مسئله است.
به گفته هارتیونیان تمام تمبرهایی كه در دوره شیر
و خورشید چاپ شده از همان كلیشه بار است. وی توضیح می دهد: «از یك شاهی
آلبرت بار ۱۹ احتمال دیده شده است.»
این استاد دانشگاه می گوید: «در نمایشگاه جهانی تمبر ایران تاكنون ۴ بار اول شده است.»
●چرا بین المللی نشدیم
اسم انجمن بین المللی تمبر دنیا «فیب» است.
عملكرد آن مثل فدراسیون است و انجمن های مختلف را به عضویت می پذیرد. در
اكثر كشورهای دنیا صدها انجمن تمبر وجود دارد. تمام این مجموعه ها عضو
فدراسیون تمبر كشور خود هستند البته در سایر كشورها مثل ایران هر تمبری در
كلكسیون ها جمع نمی شود و رسم است كه تمبرهای موضوعی گردآوری می شوند كه
موضوعات پیش پا افتاده آن حیوانات، پزشكی، موسیقی، قانون و جنایت است.
دبیر انجمن تمبر ایران معتقد است یك مشكل بزرگ در ایران وجود دارد و توضیح
می دهد: «اشكال ما این است كه رابطه ما كلكسیونرهای تمبر با مردم قطع شده
است و كسی تمبر نمی خرد و علاقه ای به گردآوری آن ندارد.» سال ها پیش كه
دوران كودكی ام را تجربه می كردم یك آلبوم تمبر دست و پا كرده بودم كه هنوز
تمبرهای آن باقی است، پدرم هم نام مرا به فهرست آبونمانه های اداره پست
اضافه كرد ولی چندسالی است كه تمبری دریافت نمی كنم. دبیر انجمن تمبر ایران
هم در مورد آبونمان های پست می گوید: «اداره پست ادعا می كند ۴۰هزار آدرس
آبونه دارد ولی این آمار فقط متعلق به آرشیو اداره پست است. در حال حاضر
خیلی از افراد آبونمان اداره پست، تمبر دریافت نمی كنند.» وی ادامه می دهد:
«آمار واقعی موجود نیست و كسی نمی داند میزان واقعی خریداران تمبر در
ایران چقدر است ولی تجارت اداره پست فقط با فروش تمبر به مردم است.» بازار
تمبر در تهران فقط ۱۰۰ نفر پای ثابت دارد، این عدد از سوی دبیر انجمن تمبر
ایران اعلام می شود. مشتریان اصلی تمبر، تمبر مورد نظر خود را از طریق
واسطه ها دریافت می كنند.
● ۱۱هزار پوند تمبرهای شیر و خورشید
۳ ماه پیش مجموعه «كلنل هاروی» كه شامل تمبرهای
شیر و خورشید بود در یك حراجی در انگلستان به ارزش ۱۱ هزار پوند انگلیس
فروخته شد. طبق نظر كارشناسان تمبر، گرانبهاترین تمبر مربوط به قاجار است.
طبق گفته هارتیونیان «تومن برنز یكی از تمبرهای ایران است كه در سال ۱۸۷۸
میلادی به تعداد ۵۰۰ عدد چاپ شده است كه در ۱۲۵ بلوك ۴ تایی طراحی شده و هم
اكنون یك بلوك آن هم وجود ندارد. علت نبودن این تمبر چاپ شدن آن روی كاغذ
ابریشمی نازك است كه باعث شده تمبرها خیلی زود از بین برود. بی باطل این
تمبر فقط ۶ عدد در بازار تمبر دارد كه ۳ یا ۴ عدد آن در مجموعه فردی به نام
حكمی است كه یك كلكسیونر بسیار معروف اسرائیلی است كه در سال ۱۹۹۹ در
استانبول جایزه «گراندپری» را برای مجموعه كامل خود دریافت كرد. دكتر ندیمی
كلكسیونر تمبر ایران هم یك عدد از این تمبر را دارد كه به قیمت ۵۸ هزار
فرانك در حراج سوئیس خریداری كرده است.» خرید و فروش تمبرهای ارزشمند در
ایران به طور قطع در جمعه بازار انجام می گیرد و در این منطقه حمل و نقل
نمی شود چون هیچ تدبیر امنیتی برای جمعه بازار تمبر در نظر گرفته نشده است.
تمبربازهای این بازار هم می گویند: «تمبرهای ارزشمند و بسیار قیمتی در این
بازار ردوبدل نمی شود چون این تمبرها مشتری عادی ندارد. شاید فقط ۴ نفر در
ایران باشند كه به فروشنده های تمبر زنگ بزنند تا تمبرهای جدید آنها را
ببینند و خرید كنند، این خرید و فروش هم در دفاتر خصوصی انجام می گیرد.»
كسانی كه هر جمعه در خیابان پشتی موزه پست جمع می شوند واسطه گران تمبر
هستند كه چندهفته پیش یكی از آنها به اصفهان رفته بود و یك دوره تمبر خریده
بود كه به صورت ورقی ۷ میلیون تومان به فروش رسید.
● اداره مباركه پست
پست در عصر قاجار مقوله بسیار لوكسی بوده است و
هر جا این اداره احداث شده، نام «مباركه» به خود گرفته است. هنوز تمبرهای
شیر و خورشید باارزش ترین تمبرهای ایران محسوب می شود كه در عصر قاجار به
چاپ رسیده است و آثار زیادی هم از آن در بازار تمبر موجود نیست. البته تقلب
در بازار تمبر مثل تقلب در هر عرصه دیگر رخ می دهد ولی از چاپ و كاغذ آن
می توان تشخیص داد كه یك تمبر تقلبی است یا خیر. این گفته تمبربازان جمعه
بازار تمبر تهران است. و حالا پس از گذشت چندسال از قدرت نمایی قجر، دیگر
اداره مباركه ای در كار نیست و بزرگترین اداره پست تهران به یك موزه مكعب
مستطیل تبدیل شده است كه نه تمبر «تومن برنز» را دارد و نه مجموعه كاملی از
تمبرهای شیر و خورشیدی را می تواند داشته باشد. حالا اداره پست تهران بدون
پیشوند یا پسوند مباركه یك ساختمان با معماری لانه زنبوری در چهارراه لشكر
است و علاقه مندان به تمبر به جای اینكه راهی ساختمان چندطبقه لانه زنبوری
شوند به پاساژ ۷۰۴ بین خیابان بهار و پیچ شمیران در خیابان انقلاب می روند
تا عضو انجمن تمبر ایران شوند و تمبرهای یادگاری، موضوعی یا خاص را ردوبدل
كنند.
• باارزش ترین تمبری كه وجود ندارد
آخر اینكه در سال ۱۳۳۴ قمری تمبرهایی برای مشروطه
چاپ شد كه بی باطل آن وجود ندارد و باطل آن هم ارزشمند است ولی به گفته
كارشناسان باطله آن هم موجود نیست. تمبرهای مشروطه فقط ۴ تمبر بوده اند كه
بسیاری از تمبربازان را وصال نداده است.
