تمبر در ایران . نخستین بار در 1279 با تأسیس دفتر پستی انگلستان در شهرِ بوشهر و استفاده از تمبر هندوستان در محمولات پستی ، تمبر در ایران رواج یافت (محبوبی اردکانی ، ج 2، ص 266ـ267، 269؛ پژمان بختیاری ، ص 294؛ قس نوین فرح بخش ، 1379 ش ، ص 7 که تاریخ تأسیس این دفتر را 1273 و تاریخ بسته شدن آن را 1274 ذکر کرده است ). در 1282، هیئتی از ایران رهسپار پاریس شد تا با مقامات پست فرانسه برای سفارش تمبر مذاکره کند. فردی به نام ریستر ، که از منظور هیئت ایرانی با خبر شده بود، کلیشه هایی با نقش شیروخورشید تهیه کرد و نمونه های چاپ شدة آن را به نمایندگان ایران نشان داد. لیکن چون قبلاً اجازه نگرفته بود، هیئت ایرانی آن را نپذیرفت و شخصی به نام بار عهده دار این کار شد (کیا، ص 114؛ هاجری ، ص 261). مقامات ایرانی با نمونة تمبرهای بار با طرح شیروخورشید موافقت کردند، لیکن استفاده از تمبر به سبب بی سروسامانی تشکیلات پستی ایران تا مدتی به تعویق افتاد. در 1285، از روی همین کلیشه ها تمبرهایی چاپ شد و در اختیار پستخانه ها قرار گرفت . از این تمبرها، که به «سریِ باقری » معروف بود، تا 1296 استفاده شد ( رجوع کنید به وزارت پست و تلگراف و تلفن * ؛ عبدلی فرد، ج 2، ص 16ـ17؛ کیا، ص 114ـ 115؛ قس نوین فرح بخش ، 1379ش ، ص 28؛ افشار قاسملو، ص 609).

در 1293، توزیع تمبر از انحصار دفاتر پستی خارج شد و در 1294، ایران به عضویت اتحادیة جهانی پست در آمد (عبدلی فرد، ج 2، ص 42، 46). مدتی بعد با پشتکار میرزاعلی خان امین الدوله ، وزیر پستخانه ، ادارة ثبت و تمبر دولتی اعلام کرد: «از این پس تمام اسناد معاملات از نقدی و جنسی ، ملکی و تجارتی و کلیة نوشتجات از عرایض و احکام تا قبوضات ... موافق قانون مخصوص باید به مُهر و تمبر و ثبت ادارة مذکور برسد»، هرچند که این تمهیدات دیری نپایید (سپهر، ص 150ـ151).

با توجه به اینکه انتشار تمبر در انحصار دولت است ، پیامها و تصاویر روی تمبر، دیدگاههای رسمی حکومت را در عرصه های اجتماعی و فرهنگی و سیاسی بیان می کند. در دورة قاجار، نقش شیروخورشید یا تصویر شاه تنها تصویر تمبرها بود و فقط این دو، نماد ایران به شمار می آمدند ( رجوع کنید به تمبرهای منتشر شده در دورة قاجار در مجموعه های تمبر).

سورشارژِ (مُهری که به نشانة تغییر قیمت ، تغییر حکومت یا موارد دیگر بر روی تمبر می زنند. این مهر، تمبر را باطل نمی کند) تمبرها با عنوان تمبر موقت یا چاپ تمبرهای انقلابی نیز نشانة وجود بحران سیاسی است (کاظمی نامور و افشارسالکی ، ص 42). در 1326، به هنگام قیام مردم تبریز بر ضد محمدعلی شاه ، ستارخان تمبرهایی به چاپ رساند که در 1337 شیخ محمد خیابانی بر روی آن مهر «آزادیستان » زد. در 1327، در پی نهضت مردم لار به رهبری سیدعبدالحسین مجتهد لاری ، تمبرهایی با عبارت «پست ملت اسلام » به چاپ رسید. در شوال 1333، که ارتش انگلستان بندر بوشهر را گرفت ، بر روی تمبرهای ادارة پست شهر، مهر Bushire under British occupation (بوشهر در اشغال انگلستان ) خورد که نشانة تسلط انگلستان بر آنجا بود (همان ، ص 74؛ هدایت ، ص 346). در 1335، در پی نهضت انقلابی کازرون ، بر روی تمبرهای احمدشاهی مهر «ملت کازرون » زدند. همینطور انتشار تمبری با عنوان «پست انقلابی ایران گیلان 25 ثور 1299» (14 شعبان 1338) برای اعلان جمهوری در گیلان به رهبری میرزاکوچک خان جنگلی بود که معروف به تمبر انقلاب یا سری پستی کاوه شد علاوه بر آن مهر مخصوصی با عبارت «پست دولت جمهوری شوروی ایران » درست کردند که بر روی پاکتهای رسیده می زدند (فخرائی ، ص 273، 286؛ نوین فرح بخش ، 1380ش ، ص 83 ـ 87). مهر «سانسور جمهوری طلبان غرب 1303» بر روی تمبرهای بسته های پستی همدان و سنندج و قزوین و اراک ، بیانگر تمایلات جمهوری خواهانة حاکمان غرب کشور بود (نوین فرح بخش ، 1380 ش ، ص 87). برخی نیز عبارت «ممالک محروسة ایران » را بر تمبرهای دورة احمدشاهی ، نوعی صحه گذاشتن دولت بر فقدان یا ضعف حکومت مرکزی در این دوره می دانند ( رجوع کنید به انقلاب ایران به روایت رادیو بی بی سی ، ص 25، به نقل فریدون کشاورز).

پایان سلسلة قاجاریه با زدن مهر «پست حکومت موقتی پهلوی 9 آبانماه 1304ـ 1925» بر روی تمبرهای مالیاتی ، اعلان گردید (نوین فرح بخش ، 1380 ش ، ص 88). از آن پس بر روی تمبرها چهرة شاه تصویر می شد یا تصاویری از برنامه های اصلاحات اقتصادی و اجتماعی ، چون کارخانه و راه آهن و دادگستری و پادگان و سد یا پلهای بزرگ در دورة پهلوی ، نقش می گردید (برای نمونه رجوع کنید به همان ، ص 97، ش 668ـ676، ص 127، ش 1065ـ 1066، ص 130، ش 1096ـ1097، ص 136، ش 1152). تصاویر این بناها بر تمبرهای این دوره ، تسلط نمادهای غربی تجدد را بر حوزه های فرهنگی و اجتماعی نشان می دهد (سمیعی ، ص 56، 58). در دورة پهلوی ، همچنین تأکیدی افراطی بر نمادهای باستانی وجود داشت . برخی از اقدامات آنان عبارت بود از چاپ تمبرهای فراوان با نقوش معماری باستانی ایرانی و تصاویر شاهان هخامنشی و ساسانی ، اعلام تغییر نام پِرشیا به ایران در تمبری سورشارژ شده در1314 ش و انتشار دورة تمبر با تصاویر ورزشهای باستانی (برای نمونه رجوع کنید به نوین فرح بخش ، 1380 ش ، ص 98 ـ 99، ش 685ـ 708، ص 107ـ 108، ش 819 ـ 823، 829 ـ833، ص 116، 829 ـ 833، ش 932ـ 936). بزرگداشت مفاخر و مشاهیر ایرانی همچون سعدی شیرازی ، رودکی و ابن سینا از دیگر مضامین تمبرهای این دوره است (همان ، ص 107، ش 819 ـ 823، ص 113، ش 885 ـ 887، ص 129، ش 1086ـ 1088). تأکید ویژة محمدرضا پهلوی بر گسترش مناسبات خارجی ، از تمبرهایی که به مناسبت بازدید سران کشورها از ایران منتشر می شد، هویداست . در اردیبهشت 1328 نیز به یادبود تلاشهای ایران در جهت پیروزی متفقین در جنگ جهانی دوم مجموعه تمبری چاپ شد. تمبری که در 1344 ش به مناسبت همکاری منطقه ای پاکستان و ترکیه و ایران منتشر شد، گویای تلاش در ایفای نقش فعال در منطقة خاورمیانه بود (برای نمونه رجوع کنید به همان ، ص 107ـ108، ش 824 ـ 828، ص 124ـ 125، ش 1035ـ1036، 1038، ص 141، ش 1196ـ1197، ص 154، ش 1276ـ1277). در 6 بهمن 1344 دورة تمبری نُه عددی به مناسبت انقلاب سفید منتشر شد که تصویر هر یک از آنها یکی از جنبه های انقلاب را نشان می داد. در سالهای متوالی ، دورة تمبرهای یادبود انقلاب سفید منتشر می شد (برای نمونه رجوع کنید به همان ، ص 158، ش 1298ـ 1306، ص 198، ش 1576، ص 215، ش 1695).